Batzordearen iritziz beharrezko mekanismo guztiak antolatu behar dira desgaitasuna duten pertsona guztiak enplegu arruntera igarotzea bermatzeko.
Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak Ekonomia, Lan eta Enplegu Sailak egindako “Euskal Autonomia Erkidegoko desgaitasuna duten pertsonen enplegagarritasunarekin loturiko programak eta zerbitzuak eta Enplegu-zentro berezien Euskal Erregistroa arautzen dituen Dekretu-proiektua” izenekoari buruzko txostena egin du. Bere erantzunean, Batzordeak egokitzat jotzen du araua izapidetzea, aldatzeko egindako gogoetekin.
Arauaren xedea Eusko Jaurlaritzak Lanbide-Euskal Enplegu Zerbitzu Publikoaren bidez desgaitasuna duten pertsonen enplegagarritasunarekin erlazionatuta eman ahal izango dituen dirulaguntzen eta zerbitzuen programak arautzea da, lan-jarduera egonkor eta kalitatezkoan laguntzea eta sartzea sustatzeko, bai eta pertsona horien enpleguari eustea bultzatzeko ere. Halaber, Dekretu honen xedea Enplegu-zentro Berezien (EZB) Euskal Erregistroa arautzea ere bada.
Dekretu proiektuaren helburua Euskadin desgaitasuna duten pertsonen enplegagarritasun programen eta zerbitzuen erregulazioa 152/2023 Dekretuaren ondorengo araudira egokitzea eta hura ordezkatzea da. Gainera, operatiba hobetzeko, laguntzen kudeaketarako eta baliabideen esleipenerako doikuntzak egiten ditu. Ez dakar erregulazio berritzailerik programen tipologiari dagokionez, eta indarrean jarraitzen dute Batzordeak 152/2023 Dekretuari buruz egindako gogoetek.
Arauaren helburua desgaitasuna duten pertsonen enplegu-aukerak eta lanbide-sustapena sustatzea da, enplegua lortzeko, mantentzeko eta itzultzeko beharrezkoak diren laguntzekin, eta hori positibotzat jotzen da. Hala ere, EGABen iritziz, desgaitasunen bat duten pertsonen enplegua (enplegu babestua barne) errazteko dauden mekanismoen azterketan sakontzeko aukera galtzen da.
Ildo horretan, EZBen lana aintzatesten da integrazio-tresna gisa, baina lan-merkatu babestutik merkatu arrunterako igarobide gisa duen funtzioa azpimarratzen da. Horregatik, EGABek azpimarratu du desgaitasuna duten pertsona guztiak enplegu arruntera igaroko direla bermatzeko beharrezkoak diren mekanismo guztiak artikulatu behar direla EZBetatik eta programei atxikitako enpresetatik eta, beraz, inplikatutako eragile guztiek igarotze horren emaitzak hobetzeko urratsak eman behar dituztela.
Testuak kontrataziora eta lanpostuak egokitzera eta oztopoak ezabatzera mugatzen ditu enplegu arrunterako dirulaguntzak, eta, Desgaitasuna duten pertsonen eskubideei buruzko konbentzioaren aginduak kontuan hartuta, hori ez da nahikotzat jotzen. Horregatik, jarduketa-ildoak zabaltzea proposatzen da, praktiketako programetarako laguntzen bidez, LHko eta Unibertsitateko ikasle desgaituentzako beken bidez; lan-merkatu arruntean laneratzen laguntzen duten programa esperimentaletarako laguntzen bidez –malgutasuna edo telelana, adibidez–, eta, hirugarrenik, desgaitasuna duten pertsonen enplegu autonomoaren laguntzarako lerro espezifiko baten bidez.
Era berean, Batzordearen iritziz, kolektiboaren berezitasuna kontuan hartuta, lanaldi osoko kontratazioa bultzatu behar da, eta EEEetan desgaitasuna duten pertsonen lanpostuei eusteko dirulaguntzak enpleguaren kalitate-estandarrak betetzearen baldintzapean egotearen garrantzia ere azpimarratu du. Estandar horiek kontratu-egonkortasuna, soldata-baldintzak eta hitzarmen kolektiboa betetzea dira.
Batzordeak azpimarratu du beharrezkoa dela lan-baldintzak hobetzea, negoziazio kolektiboaren bidez, enplegu-modalitate guztietan, bai eta politika horien emaitzak ebaluatu behar direla ere. Horretarako, informazio- eta estatistika-sistema bat sartzea proposatzen da, datu bereiziak dituzten laneratzean ematen diren aurrerapenak neurtu ahal izateko, bai eta desgaitasuna duten langileen erreserba-kuota betetzearen, kuota hori ez betetzeagatiko zehapenen eta erreserba-kuotak ordezko neurrien bidez betetzen dituzten enpresen kopuruaren jarraipena egiteko ere.
Azkenik, EGABek egokitzat jotzen du pizgarriak desgaitasun-maila handiagoa edo desgaitasun mota jakin batzuk dituztelako lan-munduan sartzeko zailtasun handienak dituzten pertsonen kontratazioan biltzea eta areagotzea.
Batzordeak, gainera, zenbait gogoeta espezifiko egiten dizkio testuari, besteak beste, desgaitasuna duen pertsona definitzeari buruzkoa. Ildo horretan, Euskadiko EGABen iritziz, Estatuko oinarrizko araudia kontuan hartuta, desgaitasuna duten pertsonen karakterizazioa/sailkapena hobetu liteke, duten desgaitasun motaren arabera, eta, beraz, hori dela eta laneratzeko zailtasun handiagoak dituzten edo ez ondorioztatu, eta zailtasun hori bereziki desgaitasunaren ehunekoari lotu beharko litzaiokeela.
Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeari buruz
Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea Eusko Jaurlaritzaren eta Eusko Legebiltzarraren erakunde aholku-emailea da, Euskal Autonomia Erkidegoko politika ekonomiko eta sozialean interes ekonomikoek eta sozialek duten parte-hartzea eraginkorra izan dadin. Bere izaeraren arabera, eginkizun hauek dagozkio, besteak beste: Eusko Jaurlaritzaren ekonomia- eta gizarte-politikaren arloko arau-proiektuei eta plan orokorrei buruzko nahitaezko txostenak prestatzea, eta Eusko Jaurlaritzari gai horri buruzko proposamenak egitea.
2/26 Irizpena